HomeNieuwsAfscheidsinterview wethouder De Kruijf

Afscheidsinterview wethouder De Kruijf

Publicatiedatum: 10 okt. 2020

Wethouder De Kruijf bij zijn afscheid: 'Ik zou het zo weer doen!'


De nasleep van het ‘Vellerdebacle’, de economische crisis, fipronil en de zandaffaire. De collegeperiode van wethouder Aart de Kruijf is niet gemakkelijk geweest, beaamt hij. ,,En tóch kijk ik er met een goed gevoel op terug’’, zegt hij een paar dagen voor zijn afscheid. ,,Ik zou het zo weer doen.’’

Door het keukenraam van zijn woning aan de Minorcalaan, in de Barneveldse wijk Veller, zijn de twee ‘woontorens’ Wyandotte en Orpington goed te zien. ,,Het valt eigenlijk helemaal niet zo op, op deze plek, maar feitelijk gezien zijn deze twee gebouwen - op de Bijeberg in het centrum na dan - in Barneveld de hoogste appartementencomplexen. Met vijf woonlagen zijn ze ook best fors, en toch kan het in deze omgeving prima’’, zegt wethouder Aart de Kruijf. ,,Als je maar goed rekening houdt met de buurt. In een nieuwbouwwijk is zoiets uiteraard gemakkelijker te realiseren dan op een plek waar nieuwbouw zorgt voor verandering van de bestaande omgeving.’’

 

Hij kan het weten. Ruim vijftien jaar beheert de wethouder nu de portefeuille ruimtelijke ordening. Honderden nieuwbouwplannen heeft hij langs zien komen en evenzoveel gesprekken voerde hij met initiatiefnemers, ontwikkelaars, omwonenden en belanghebbenden. ,,Als je er niet van houdt om met mensen in discussie te gaan en oplossingen te zoeken, dan moet je geen wethouder worden. Of in ieder geval niet met mijn portefeuille’’, lacht De Kruijf.

 

,,Natuurlijk heb ik tal van best lastige en soms ook oeverloze discussies gevoerd. Ik denk alleen al aan ontwikkelingen aan de Van Wijnbergenlaan, Verlooplaan en Koterweg in Barneveld, de Van den Berglaan en de Sportparkstraat in Voorthuizen en de Dominee Mulderstraat in Zwartebroek, om een paar voorbeelden te noemen. Discussies over aantasting van de privacy, het recht op vrij uitzicht of herinrichting van een braakliggend terrein dat ‘for the time being’ als trapveldje was ingericht. Telkens ging ik met open vizier en met respect voor andermans belangen het gesprek aan. Tenminste, dat is wel altijd de stijl geweest die ik heb wíllen volgen. Ongetwijfeld zijn er mensen die mij achter het behang willen plakken. Andersom zijn die er trouwens ook hoor, ik noem geen namen. Ik snap heel goed dat een nieuwbouwplan bij je om de hoek veel impact heeft. Uiteindelijk is het bij elk plan een zoektocht naar compromissen, én een verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen. En er is een verschil tussen individueel belang en algemeen belang. In die laatste afweging kwam helaas geregeld de Raad van State te pas, maar eigenlijk altijd met een goede oplossing tot gevolg.’’

 

MOOI GEWEEST

Deze week kwam aan al die gesprekken een eind. Donderdag nam De Kruijf (67) afscheid van de burgemeester, zijn collega-wethouders en de gemeenteraad. ,,Het is mooi geweest. Dat bedoel ik letterlijk. Ik kijk terug op een schitterende tijd als wethouder. Ik heb ontzettend veel mensen leren kennen, bijzondere dingen meegemaakt en natuurlijk ook zware momenten beleefd. Het jaar 2013 vond ik één van de zwaarste uit mijn loopbaan, met het overlijden van collega-wethouder Bram Troost, het plotsklapse vertrekt van SGP-fractievoorzitter Gerard Schotanus, de gang naar de rechter inzake de vastgelopen samenwerking binnen CV De Burgt (het samenwerkingsverband tussen gemeente en ontwikkelaars ter realisatie van woonwijk De Burgt in Barneveld, red.) en dan ook nog het overlijden van mijn vader. Dat was echt een heftig jaar.’’

 

VELLERDEBACLE

De Kruijf kijkt op vanachter de keukentafel en staart even naar buiten. Tussen de herfstbuien door is het even weer iets lichter. ,,Deze wijk, Veller, daar is het voor mij eigenlijk feitelijk allemaal mee begonnen’’, zegt hij. ,,Het was maart 2005, toen ik een telefoontje van Schotanus kreeg. Als directeur van Stichting Vernieuwing Gelderse Vallei (SVGV) en opsteller van het ‘Reconstructieplan Buitengebied’ was ik kind aan huis bij veel gemeenten in de regio, dus ook Barneveld. Ik had zijdelings wel het een en ander gehoord over het Vellerdebacle vlak daarvoor, maar me niet gerealiseerd dat die gebeurtenis op mij persoonlijk effect zou hebben.’’

 

Het was in die tijd geen geheim dat Barneveld aan de zuidkant van het dorp nieuwe huizen wilde bouwen. Via de wet ‘voorkeursrecht gemeenten’ anticipeerde de gemeente dan ook op grondaankoop in Veller. Echter, dat moest wel binnen twee jaar lukken. Dat lukte dus niet. Ontwikkelaar Van de Mheen wist uiteindelijk de grond aan te kopen, waarmee de gemeente de regie niet meer volledig had. De Kruijf: ,,Daar kwam dan nog bij dat de gemeente bij de provincie Gelderland het recht had gekocht voor de bouw van tweehonderd woningen, voor een bedrag van in totaal 18 miljoen euro. In die tijd zaten gemeenten nog vast aan harde afspraken met de provincie over aantallen te realiseren woningen per jaar, voor Barneveld was het quotum toen maximaal 92 per jaar.’’

Door de Vellerproblemen stapten wethouders Evert Barten (SGP) en Jan-Willem Bakkenes (CDA) op en zat de SGP dus ineens zonder wethouder. ,,Ik woonde destijds in Bennekom. In die tijd was het nog redelijk ongebruikelijk dat wethouders buiten de gemeente werden gezocht, dus daarom had ik er geen moment stil bij gestaan dat ik überhaupt in beeld zou zijn. Totdat Gerard (Schotanus, red.) me belde met de vraag of ik even langs wilde komen voor een gesprek. ,,’Het gaat over politiek’, zei hij daarbij.’’ Al snel was de intentie duidelijk. De Kruijf ging niet over één nacht ijs en wilde eerst weten welke mannen de SGP-fractie vormden en wie er in het college zaten. ,,Ik maakte kennis met mannen als Gert Ploeg, Leendert de Knegt en Guus Knapen, SGP-ers met wie ik goed door één deur kon, het klikte meteen. Ik trof een volwassen bestuurderspartij aan. Maar ik keek ook op tegen een man als Tom Louman, destijds wethouder namens Pro’98. Hij was als een vaderfiguur voor mij, ik heb veel van hem geleerd. En ik heb ook goede herinneringen aan raadsleden van die begintijd, met name als ik denk aan Adriaan Guldie (VVD), Monique Rosbergen (Pro’98) en Jan Post (CDA). Natuurlijk waren we het heus niet altijd met elkaar eens. Dat zou gek zijn. Maar we hielden wel van een eerlijk, gedegen en vooral respectvolle vorm van debat.’’

OLIETANKER

De Kruijf is een man van metaforen. Een van zijn in raadskringen bekendste beelden is dat van een olietanker die maar moeilijk bij te sturen is. Beetje bij beetje verandert hij van koers, na veel inzet. Die olietanker staat voor de grote vraag naar (goedkope) woningen, en laat dat nou een thema zijn dat het wethouderschap van De Kruijf ruim vijftien jaar gedomineerd heeft. Bouwen, bouwen, bouwen, sprak Adriaan Guldie jaren geleden tijdens een discussie over de toekomstvisie van Barneveld, in de Veluwehal. ,,Nou, dat hebben we wel gedaan’’, zegt De Kruijf. ,,En dat moest ook. Je moet je voorstellen, de vraag naar woningen vanuit de autonome groei van Barneveld was bikkelhard. Jonge mensen zaten nog bij ouders thuis, in recreatiewoningen of in bakhuisjes, terwijl ze genoeg gespaard hadden om een huis te kopen. Maar die huizen waren er simpelweg niet. Daar moest snel wat aan veranderen. Redelijk snel na mijn aantreden maakte ik daar samen met collega-wethouder Gerrit Tijmensen (CDA) een project van. We kochten grond aangrenzend aan de dorpen op, om op een later moment de regie in handen te hebben en een tweede Vellerprobleem te voorkomen.’’ Zo werd al snel grond ten noorden van Barneveld verworven, een gebied waar woonwijk Bloemendal aanstaande is. ,,We hebben Veller gerealiseerd, doorgebouwd in De Burgt, in Voorthuizen kwamen Blankensgoed, Wikselaarse Eng en Holzenbosch van de grond en in Kootwijkerbroek Puurveen. Er is in korte tijd ontzettend veel gebeurd’’, zegt hij. ,,Waar bij mijn aantreden honderd huizen per jaar nog het maximum was, hebben we nu jaren dat er meer dan vijfhonderd opleveringen gepland staan. Barneveld groeit, Barneveld vraagt om groei.’’

BUITENGEBIED

De Kruijf was niet alleen wethouder van ‘huizen bouwen’ ,maar vooral ook van ‘boeren en buitengebied’. Vlak voor het interview loopt hij even met de fotograaf mee naar het weiland aan de andere kant van het spoor langs Veller, en wijst naar de koeien in de verte. ,,Het buitengebied is de afgelopen jaren flink veranderd’’, reflecteert hij. Dankzij functieveranderingsbeleid konden leeggekomen schuren verdwijnen, in ruil voor woningen op dezelfde óf een totaal andere plek. ,,Die ontwikkeling zal zich de komende jaren flink doorzetten, dat weet ik zeker’’, zegt De Kruijf. ,,In Barneveld heeft dat best wat effect op de ruimtelijke kwaliteit, want we hébben nogal wat buitengebied. 17.600 hectare, om precies te zijn. Veel boeren zullen de komende jaren besluiten te stoppen, omdat het voortzetten van het bedrijf lastiger wordt of omdat er geen opvolger is. Boer zijn wordt voor veel mensen ook een steeds grotere uitdaging, als je ziet hoeveel regeldruk er op ze afkomt. En dan heb ik het nog niet eens over de stikstofproblematiek en het beeld dat sommige mensen hebben bij ontwikkelingen rondom het agrarische bedrijf. Intensieve veehouderij zal verminderen, kringlooplandbouw heeft meer ruimte nodig, maar daar zit wel een spanningsveld. Ik denk dat als je over vijf jaar door het buitengebied fietst, minder agrarische bedrijven ziet, en veel meer woningen en kleinschalige niet-agrarische bedrijven, denk aan rietdekkers of installatiebedrijven. Daarom moet blijvend worden ingezet op een duurzame goed renderende sector, aan het ondernemerschap in onze gemeente ligt het niet, het enthousiasme op dit punt is tomeloos. En laten we dat koesteren. Waar we voor moeten waken, is toenemende verloedering en leegstaande panden. We moeten geen gribusbende creëren, met kansen voor drugscriminelen.’’

COLUMBIZ PARK

Iedere bestuurder verdient zijn crisis, is zo’n opmerking die wel eens schamper gemaakt wordt. De Kruijf verdiende er blijkbaar meerdere. ,,Ik kwam al binnen vlak na de toestand rondom Veller. Waar we overigens met succes zijn uitgekomen, dat wil ik wel benadrukken, kijk hier maar om je heen. Vervolgens belandden we in de periode na 2008 in de economische crisis’’, memoreert hij. ,,Niet alleen gingen we met het project Columbiz Park voor minstens veertien miljoen euro het schip in, ook was er de lastige boodschap dat we op een breed front fors moesten bezuinigen. Negen miljoen moest eraf, dat was me een bedrag. Het is nogal wat om tegen een bibliotheek, een muziekschool of al die verenigingen te moeten zeggen dat ze het voortaan zonder subsidie moeten doen, of met fors minder. Dat was best pittig.’’

Wat betreft Columbiz Park, het plan voor een hoogwaardig kantorenpark plus fors zakenhotel op Harselaar: ,,Ja, dat is achteraf een fiasco gebleken, maar vooral doordat we werden overvallen door de economische recessie. Die plannen waren al ruim vóórdat het economisch minder ging in gang gezet, in een tijd dat er écht wel belangstelling was voor dit soort ontwikkelingen. Een slechte timing, plus de pech dat het hotelplan vervolgens ook nog werd afgeschoten bij de Raad van State en dat de grond gedeeltelijk vervuild bleek.’’

FIPRONIL

De fipronil-crisis in 2017 was volgens De Kruijf van een geheel andere orde. Landelijk werden bijna vierhonderd pluimveehouders getroffen doordat zonder dat zij het wisten het verboden middel fipronil in hun stallen terecht was gekomen. Eieren werden daardoor onverkoopbaar. Ook in deze regio werden veel agrariërs getroffen. ,,Het lastige bij dit moment was vooral dat dat fipronil zo’n naar goedje bleek te zijn, dat was bijna niet uit die stallen weg te krijgen’’, zegt De Kruijf. ,,Wat we toen als gemeente vooral hebben geprobeerd te doen, was náást de getroffen pluimveehouders én de ondernemers daaromheen staan en ze proberen te ondersteunen, hoe lastig en emotioneel dat ook soms was. Ongemakkelijk vond ik het toen het Rijk de norm van het fipronilgehalte net daarvoor aanscherpte van 0,05 milligram naar 0,015 milligram per kilo. Toen waren in één klap veel meer eieren onverkoopbaar geworden. Leg dat maar eens uit aan de pluimveehouders.’’

ZANDCRISIS

Lastig werd het voor De Kruijf persoonlijk vooral in de daaropvolgende zandcrisis in 2018 en 2019, over het vermeende vervuilde zand van Vink dat gebruikt was bij nieuwbouwwijken. ,,Het zand ligt hier ook, langs de weg’’, wijst hij naar buiten. ,,Er is natuurlijk al heel veel over gezegd, maar als ik erop terugkijk, vind ik vooral de rol die tv-programma Zembla hierin heeft gespeeld, kwalijk. Op een ‘hyperige’ manier ontstonden verdachtmakingen en werden inwoners ongerust gemaakt, terwijl aan het eind van het liedje - toen we als gemeente een half miljoen euro verder waren door onderzoeken - is gebleken dat de vervuilingsgraad van het zand onder de zogeheten referentiewaarde viel. Er bleek geen noodzaak om te saneren, er was dus helemaal geen sprake van dat we een woonwijk op gifgrond hadden gebouwd. Want dát was de teneur.’’

PERSOONLIJK GERAAKT

Waar de wethouder naar eigen zeggen in deze crisis vooral veel moeite mee had, was de nasleep hiervan, het welles-nietesspel over het moment dat het college op de hoogte was gebracht van de vervuiling. ,,Daar wil ik nu niet te veel meer op ingaan, maar toen die discussie ontaardde in een verdachtmakingsspel over liegende bestuurders, ben ik daar wel behoorlijk persoonlijk door geraakt. Een inhoudelijk debat op basis van feiten - het balspel - ga ik nooit uit de weg, maar nu werd er op de man gespeeld. Mijn stellingname over het verschil tussen het moment dat oud-college Gerard van den Hengel en de overige collegeleden op de hoogte werden gebracht, werd zeer in twijfel getrokken, waardoor een beeld van bedrog en leugens ontstond. Ik durf te zeggen dat ik hier met een goed geweten in zit, ik kan mijzelf recht in spiegel aankijken. Maar dat deze periode mij enorm heeft geraakt, mag duidelijk zijn. Het is jammer om te zien dat de laatste tijd het inhoudelijke en stevige politieke debat steeds vaker moet wijken voor wat ik noem ‘Amerikaans gedrag’, veel meer op de persoon spelen in plaats van op respectvolle manier aangeven dat je het niet met elkaar eens bent. Al zijn er gelukkig ook nog veel politici in Barneveld te vinden die ik absoluut bewonder om hun capaciteit en kennis. Namen ga ik hier niet noemen.’’

WINDMOLENS

Tussendoor was er nog het felle protest tegen windmolens, naar aanleiding van een concreet plan voor drie windmolens bij Zeumeren, in 2017. ,,Ook daarover is al veel gezegd. Het is goed dat we nu op basis van een gemeentebreed plan verder kijken, maar dat hadden we achteraf van begin af aan moeten doen. Ik zal eerlijk zeggen dat ik de felle weerstand van destijds niet had verwacht. Tegelijk verbaasde het me ook wel. Bijna iedereen is ervan overtuigd dat er iets moet gebeuren, willen we af van fossiele brandstoffen. Maar als puntje bij paaltje komt, wordt het lastig.’’ In het windmolenverzet zijn er volgens De Kruijf geregeld behoorlijk harde woorden geuit. ,,Dat ging op sommige momenten echt de perken te buiten. Ik vind dat je altijd met elkaar in gesprek moet blijven, maar dat moet wel van twee kanten komen, mét respect voor elkaar.’’

Dat De Kruijf nu zijn functie neerlegt, nog voordat de coalitieperiode is afgelopen, heeft volgens hem echter niets te maken met die verschillende lastige periodes van afgelopen jaren. ,,Al bij het aantreden van de nieuwe coalitie in 2018 gaf ik bij het bestuur aan dat men niet verbaasd moest zijn als ik zo rond mijn 68e zou stoppen. Dat ben ik nu bijna, ik vind het mooi geweest en ik kijk er fijn op terug.’’

ZEER TEVREDEN

Terugkijkend op de afgelopen jaren zou de scheidend wethouder deze functie zó weer accepteren, zegt hij stellig. ,,Ja, absoluut. Natuurlijk waren er zware tijden, maar die hebben alle positieve momenten die ik dankzij dit ambt heb meegemaakt, niet overschaduwd. Ik ben zeer tevreden met wat we als college in verschillende hoedanigheden de afgelopen jaren hebben bereikt en hoe Barneveld veranderd is. Ik ben er trots op dat we na zoveel jaren Harselaar-Zuid tot ontwikkeling konden brengen. Ik ben er tevreden mee dat we, ondanks de stap naar de rechter in 2013, uiteindelijk twee jaar later met alle partijen elkaar weer in de ogen konden kijken om samenwerking in De Burgt te hervatten. Het is goed dat die overeenkomst afgelopen week definitief is beëindigd. Daar heb ik ook naartoe gewerkt, om mijn opvolger niet lastig te vallen met dit ingewikkelde dossier.’’

STILSTAAN

,,In de periode 2010-2014, toen ik ook ‘onderwijs’ in mijn portefeuille had, hebben we behoorlijke stappen gezet met de bouw van nieuwe scholen en de herinrichting van vrijkomende locaties. Fiets maar door Barneveld en Voorthuizen heen en je ziet op talloze plekken dat we daar nu de vruchten van plukken. Ik heb vooral ook heel veel mensen leren kennen die op een positieve manier hun bijdrage willen of wilden leveren aan de Barneveldse samenleving. Die mensen gaven mij energie om door te gaan. Als wethouder heb je elke dag te maken met burgers, dat voel je heel direct. Ik heb in mijn vak echt ontzettend veel plezier gehad, al kostte het wel vaak enorm veel vrije tijd en energie. Kers op de taart waren dan al die mooie momenten dat ik de eerste sleutel mocht overhandigen, het eerste gat mocht graven, de eerste paal mocht slaan en ga zo maar door. Daar doe je het als wethouder niet voor, maar het maakt het werk en de waardering daarvoor wel extra mooi. Het zijn momenten dat je met elkaar even stilstaat bij belangrijke gebeurtenissen. Dat moet je in het leven altijd met elkaar blijven doen.’’

De Kruijf verwacht over ongeveer een jaar de gemeente Barneveld te verlaten, wanneer hij verhuist naar zijn nieuwbouwwoning in Woudenberg. ,,Afgelopen week is de schop de grond in gegaan. Mijn vrouw en ik reizen mijn kinderen achterna, die daar gesetteld zijn. Ik ga Barneveld ongetwijfeld missen, maar ik kom vast geregeld nog wel even rondkijken.’’

 

De laatste jaren neemt het aantal nieuwe inwoners vanuit de Randstad fors toe, stelt vertrekkend wethouder Aart de Kruijf. ,,Die ontwikkeling gaat nu erg hard, vooral sinds twee, drie jaar. De Randstad wil deze kant op en kómt deze kant op. Met een flink gevulde beurs door verkoop van een woning in Amsterdam of Amersfoort, is het gemakkelijk hier een huis te kopen, maar daarmee ontstaat het gevaar dat de Barneveldse woningzoekende wordt verdrongen. Dat wil ik Bennie (Wijnne, opvolger van De Kruijf als wethouder Ruimtelijke Ordening, red.) wel meegeven. Wees daar alert op. Zoek naar middelen om de eigen inwoners voorrang te geven op die overspannen woningmarkt. Dat is écht een belangrijk aandachtspunt, hoewel de juridische mogelijkheden beperkt zijn. Bij verkoop van bestaande woningen gebeurt het nu al dat makelaars hun huizen eerst te koop aanbieden aan Barnevelders en pas na een aantal dagen breder in de markt zetten. Dat kan ook met nieuwbouwprojecten. Voor een ontwikkelaar maakt het feitelijk niet uit wie het huis koopt, want de verkoopprijs blijft dezelfde.’’

DORPS KARAKTER Een tweede aandachtspunt voor Wijnne noemt De Kruijf het behoud van het dorpse karakter van Barneveld, óók in tijden dat de ene na de andere woonwijk wordt toegevoegd. ,,Die discussie over het dorpse karakter heb ik de afgelopen jaren zeer geregeld gevoerd, en het is terecht dat we daar goed over nadenken. Ik ben er echter wel van overtuigd dat behoud van het karakter en doorgroei elkaar niet in de weg hoeven te zitten, zolang je maar verstandig blijft omgaan met nieuwe woningbouwplannen. Je kunt de groei immers ook niet negeren. De wereld om ons heen staat ook niet stil.’’

,,Hoogbouw, daar zullen we op den duur wel aan moeten geloven, maar dan wel met een vriendelijke hoogte.’’ Hij wijst weer naar de torens even verderop. ,,Vier of vijfhoog, dat kan best. Flats als er destijds stonden in de wijk Oldenbarneveld moeten we niet meer willen. Het gaat er dus om dat je de juiste keuzes maakt. Er zijn ook in de bestaande omgeving best plekken te vinden die wat meer hoogte kunnen hebben. De te ontwikkelen locatie van het voormalige pand van Villa Varia aan het Torenplein bijvoorbeeld.’’

VERPLAATSEN RIJNVALLEI Een door hem gekoesterde wens die De Kruijf aan zijn opvolger meegeeft, is verplaatsing van het gebouw van RijnVallei, tegen het centrum van het dorp aan. ,,Als dát nog eens een keer zou kunnen, zou dat heel mooi zijn. Het mag duidelijk zijn dat de meeste Barnevelders wel wat vinden van de uitstraling van dat gebouw. Daar komt bij dat verhuizing van RijnVallei een enorme kans zou betekenen voor de herinrichting van het hele gebied tussen het station en de Karwei, dat zou geweldig zijn. Tegelijkertijd zal het ook een harde dobber zijn. Het bedrijf zit daar prima en heeft juist flink geïnvesteerd. Laat ik het zo zeggen, ik zal het met interesse in de gaten blijven houden, als ex-wethouder.’’

Bron: Barneveldse Krant, Wouter van Dijk